De prijs van een ei

Boeren hebben geen vertrouwen meer in de overheid. Ze staan daarin niet alleen. Ook burgers en buitenlui verwachten weinig tot niets meer van een regering die andere belangen lijkt te dienen. Nieuw is dat een deel van de boeren zich nu afzet tegen de consensuscultuur in de eigen sector.

Je kunt de landbouwsector zien als een pyramide. Bovenaan zit de Rabobank, direct daaronder de multinationals op het gebied van vee- en mensenvoeder. In het midden zitten de megaboeren, vaak in een lastig te ontwarren structuur van BV’s en beheermaatschappijen. Onderaan zitten de kleine boeren, vaak familiebedrijven. Dit zijn de arbeiders of, zo je wilt, ZZP-ers van de sector die het grootste deel van de door hun gecreëerde productwaarde naar boven zien verdwijnen. Het is mijn indruk dat vooral deze laatste categorie zich heeft verzameld in een club als Farmers Defence Force.

De sector probeerde lang een beeld van verticale solidariteit uit te stralen. De top van de pyramide, georganiseerd in AgriNL, deed het voorkomen alsof ze het beste voor hadden met de onderkant. Voor het eerst is daarin nu een scheurtje zichtbaar. De vraag is of dat wel gerepareerd moet worden. Het scheurtje biedt namelijk ook een opening voor een hoognodige herstructurering. Uitgangspunt is dat het inkomen van de kleine boeren op hetzelfde niveau blijft en dat ook de prijs van hun producten gelijk blijft.

Als voorbeeld nemen we de prijs van een ei. In de winkel kost dat nu zo ongeveer 20 tot 30 cent. De boer krijgt daarvan 20-30%. De rest gaat naar de bovenkant van de pyramide. Als de opbrengst voor de boer nu eens verdubbelt, hoeft hij nog maar de helft te produceren zonder er op achteruit te gaan. Dat betekent ook de helft minder veevoer. En ook de helft minder stalruimte, gefinancierd met minder geleend geld van de Rabobank. Ook de export van eieren halveert. Jammer? Niet voor de boer.

Minder produceren en een groter deel van de opbrengst in eigen zak steken dus. Dat heet ook wel schaalverkleining. Welke partijen zouden zich hiertegen verzetten? Goed geraden. De AgriNL-partners. Een oud-hoogleraar rurale sociologie aan de Wageningse universiteit vertelde ooit dat hij van zijn bestuurders niet mocht pleiten voor schaalverkleining​1. Niet zo vreemd als je bedenkt dat onderzoeksfinanciering in Wageningen voor een belangrijk deel afhankelijk is van multinationals uit de top van de landbouwpyramide.

Het is te hopen dat de boeren iets verder kijken dan de gehate overheid. Die overheid doet ook alleen maar wat hun in de lobbygangen is opgedragen door degenen die maandelijks ook de grootste facturen naar de boeren sturen. Als de onderkant van de pyramide nu eens gewoon de top afstoot en zelf, bijna letterlijk op eigen houtje, lokaal verder gaat. Zoals het personeel van een failliete grote bierbrouwer dat zelf de zaak overnam en op kleine schaal speciaalbier ging brouwen. Proost!


1 https://www.volkskrant.nl/economie/ondernemerslandbouw-is-verslaafd-aan-subsidies~b715fb6c5/

Reageer

Let op: HTML wordt niet vertaald!